Πέμπτη, 16 Οκτωβρίου 2014

ΣΤΟΝ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΟΜΟΡΦΟ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΤΕΧΝΗΣ...


Π Ι Τ Ε Ρ   Μ Π Ρ Ε Γ Κ Ε Λ
ο πρεσβύτερος
Ένας Γνήσιος Εκφραστής
Της Φλαμανδικής Σχολής

''Παιδικά Παιγνίδια'', 1560. Ελαιογραφία σε ξύλο
118Χ161 εκ. Μουσείο Ιστορίας Τέχνης, Βιέννη.
    Ο Πίτερ Μπρέγκελ γεννήθηκε πιθανότατα στην Μπρέντα της Βραβάντης γύρω στα 1525, μολονότι ορισμένες πηγές αναφέρουν άλλες τοποθεσίες τόσο της Βραβάντης όσο και του Λιμβούργου. Στο Άντβερντ, ήρθε σε επαφή με ζωγράφους που εργάστηκαν σύμφωνα με το ιταλικό στυλ της Αναγέννησης, οι οποίοι όμως ελάχιστα τον επηρέασαν. Η έμπνευσή του πήγαζε κυρίως από τη φλαμανδική παράδοση.
  Η καλλιτεχνική καριέρα του Μπρέγκελ περιλάμβανε τρεις ιδιότητες : Ήταν σχεδιαστής, χαράκτης και ζωγράφος.
  Δύο από τα πρώτα αριστουργήματά του, τα Φλαμανδικά Γνωμικά και η Μάχη του Καρναβαλιού με τη Σαρακοστή, χρονολογούνται από το 1559. Τα Παιδικά Παιγνίδια ζωγραφίστηκαν το 1560. Από το 1563 έζησε στις Βρυξέλλες. Το 1564, γεννήθηκε ο γιός του, Πίτερ ο Νεότερος. Έγινε κι αυτός ζωγράφος, αντιγράφοντας την τεχνοτροπία του πατέρα του. Στο διάστημα 1560 έως 1569 ο Πίτερ Μπρέγκελ ο Πρεσβύτερος δημιούργησε μία σειρά αριστουργημάτων, τα οποία απεικονίζουν σκηνές από την αγροτική ζωή. Με το τρόπο αυτό καθιέρωσε ένα νέο είδος ζωγραφικής, το οποίο απέκτησε διαδοχικά μεγάλη σημασία στην ιστορία της Τέχνης.

   Ίσως έπαιξε σημαντικό ρόλο το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας αυτής, οι Κάτω Χώρες ξεσηκώθηκαν ενάντια στην ισπανική κυριαρχία και ο δούκας της Άλβα, ο οποίος διοικούσε τον ισπανικό στρατό, άρχισε να εφαρμόζει την κυριαρχία της τρομοκρατίας. Ο Μπρέγκελ απεικόνισε τη δυστυχία και τη φρίκη των γεγονότων, καθώς και ορισμένες θλιβερές ή χαρμόσυνες σκηνές της καθημερινότητας.
   Εκείνο που τον καθιέρωσε ως ζωγράφο ήταν η ικανότητά του να τα εντάσσει όλα αυτά στο πλαίσιο του φυσικού κόσμου, δηλαδή σε πραγματικά τοπία τα οποία αντανακλούσαν τις εποχικές μεταβολές, καθώς και τη ζωή και την εργασία εκείνων που ζούσαν σε αυτά.
 

  Τα πρόσωπα, τα ενδύματα και οι χειρονομίες των κοινών ανθρώπων είναι το βασικό θέμα της τέχνης του Μπρέγκελ. Το 1568, ήρθε στον κόσμο ο δεύτερος γιος του, ο Γιαν. Αυτός έμεινε στην ιστορία της Τέχνης ως ζωγράφος έργων νεκρής φύσης, γνωστός ως ''Βέλβετ Μπρέγκελ''. Ο Πίτερ Μπρέγκελ ο Πρεσβύτερος πέθανε το 1569 στις Βρυξέλλες.





''Υπέρμετρη τεμπελιά'' : Οι απολαύσεις του παραδείσου των αδηφάγων προσέ-
λκυσαν ανθρώπους τριών κοινωνικών τάξεων - ένα χωρικό, ένα
στρατιώτη και έναν ιερέα - κάτω από το Δέντρο της Αφθονίας. Ένας
ένοπλος ευγενής κάθεται κάτω από ένα υπόστεγο καλυμμένο με πίτες και
με διάφορα φαγώσιμα ολόγυρά του.

    Ο πίνακας αυτός είναι μία περιγραφή των παιδικών παιγνιδιών, από τα οποία απεικονίζονται ογδόντα τέσσερα. Ο Μπρέγκελ είχε κατανοήσει ότι το παιγνίδι δεν είναι για το παιδί μόνο ψυχαγωγικό μέσο, αλλά, παράλληλα, μία δραστηριότητα που διέπεται από αυστηρούς κανόνες. Εδώ απεικονίζεται το κλασικό παιγνίδι με τη στεφάνη. Η εικόνα επαναλαμβάνεται για να αποδοθεί η αίσθηση της κίνησης. Άλλα παραδοσιακά παιγνίδια που περιέχονται στο έργο είναι το κουβάλημα στους ώμους και η σβούρα. Τα παιδιά απεικονίζονται, ακόμα, να παίζουν παιγνίδια ισορροπίας επάνω σε μία οριζόντια δοκό. Ο Μπρέγκελ συνωστίζει εξαιρετικά μεγάλο αριθμό προσώπων σε μία μοναδική σκηνή. Η ικανότητά του να διεισδύει στην καθημερινότητα και να καταγράφει τις εντυπωσιακές λεπτομέρειες είναι αξιοθαύμαστη. Οι μελετητές έχουν υποστηρίξει διάφορες ερμηνείες για τον πίνακα αυτό, αλλά όποιος κι αν είναι ο απώτερος σκοπός του, πιθανότατα συμβολικός ή καθαρά εκφραστικός, το ταλέντο του ζωγράφου στην απεικόνιση είναι αναμφίβολο.

   Όπως στα Παιδικά Παιγνίδια, έτσι κι αυτό το φημισμένο έργο του Χωριάτικου Γάμου συνωστίζεται επίσης από ανθρώπους και γεγονότα και ωστόσο, παρά τη μεγάλη περιεκτικότητά της, η σκηνή δε δίνει καθόλου την εντύπωση συνονθυλεύματος ή σύγχυσης. Αυτό οφείλεται στη διάταξη των μορφών, στο ''σβήσιμο'' του θέματος προς το πίσω μέρος του φόντου και στην κίνηση των προσώπων, τόσο εκείνων που φαίνονται να μπαίνουν στο βάθος, όσο κι εκείνων που βρίσκονται στο πρώτο πλάνο. Ο Μπρέγκελ απέδωσε την αυτοπροσωπογραφία του στη μορφή ενός καλοντυμένου άντρα που κάθεται στην άκρη του τραπεζιού, ο οποίος συνομιλεί με ένα μοναχό.

*********************************************************************
 
 
 

Κυριακή, 12 Οκτωβρίου 2014

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΑΣ...


'' Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ''
ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ...

   Ο ρόλος της ψυχολογίας και της παθολογίας έχει επικεντρωθεί στην έρευνα της σχέσης μητέρας - παιδιού. Αυτή η σχέση θεωρούνταν πρωταρχικής σημασίας και για το λόγο αυτόν αποτέλεσε σχεδόν το μόνο σύστημα αναφοράς. Ωστόσο, υπάρχει κι ένα άλλο μέλος της οικογένειας που για πολλά χρόνια έμεινε στο σκοτάδι, είναι ο πατέρας, που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δευτερεύον πρόσωπο σε ό,τι αφορούσε το μεγάλωμα του παιδιού. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι ειδικοί άρχισαν να ασχολούνται πιο συστηματικά με το ρόλο του.
  Οι απόψεις σχετικά με τον πατέρα έχουν τις ρίζες τους πολύ παλιά, τότε που ''βασίλευε'' στην οικογένεια με την εικόνα του ''αφέντη'', του απρόσιτου και του ''κουβαλητή'', που παρακολουθούσε από μακριά την εξέλιξη του παιδιού και παρενέβαινε μόνο όταν ήταν αναγκαίο. Ο ρόλος του πατέρα ήταν επενδυμένος με μία δύναμη ομολογουμένως αξιοσημείωτη. Ήταν το σύμβολο, ο αρχηγός, αυτός που έπαιρνε τις αποφάσεις και κανείς δεν μπορούσε, τουλάχιστον άμεσα, να του εναντιωθεί και να τον αμφισβητήσει.
   Στην τεχνοκρατικη εποχή μας, ο πατρικός ρόλος δεν έμεινε αμετάβλητος. Οι γενιές που γεννήθηκαν μετά το πρώτο τέταρτο του αιώνα μας επιβεβαίωσαν την κρίση της πατρικής εξουσίας. Σ' αυτό συντέλεσε η δομή της πυρηνικής οικογένειας και η διαφοροποίηση της λειτουργίας κάθε μέλους της. Με την εξαπλούμενη αστικοποίηση παρατηρούμε σύσφιγξη αλλά και αναδίπλωση των ρόλων των εργαζομένων γυναικών που συμμετέχουν ενεργά πια στον οικονομικό στίβο και στον τομέα της παραγωγής. Είναι αυτονόητο πλέον ότι οι γυναίκες πρέπει να εργαστούν και δεν είναι σπάνιο να έχουν φιλοδοξίες επαγγελματικές, παράλληλα με το μητρικό ρόλο τους. Απαιτούν από το σύζυγό τους ισότιμη συμμετοχή στην αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας και στη λήψη των αποφάσεων.
   Τα νέα ζευγάρια σήμερα συνειδητοποιούν ότι η γέννηση ενός παιδιού είναι κοινή υπόθεση και ευθύνη και όχι μία περιπέτεια καθαρά γυναικεία. Παρατηρούμε ότι ο πατρικός ρόλος στο επίπεδο της αναμονής αλλά και της διαπαιδαγώγησης του παιδιού αναπτύχθηκε σε σημαντικό βαθμό τα τελευταία χρόνια.
   Ο πατέρας σήμερα δείχνει έντονα τη διάθεση να διεκδικήσει το χαμένο του ρόλο. Από τη γέννηση του παιδιού του επιθυμεί να το αλλάζει, να το φροντίζει, να το νανουρίζει, να ασχολείται, αλλά και να εκφράζει τα συναισθήματα που του δημιουργεί η καθολική παρουσία του παιδιού στη ζωή του. Ο πατέρας που ασχολείται με το παιδί του δεν είναι πια σπάνια ή επαναστατική φιγούρα, όπως πριν μερικά χρόνια. Αντίθετα, είναι ένα συνειδητοποιημένο άτομο που το συναντάμε καθημερινά. Ποτέ δεν ήταν τόσο έντονη η επιθυμία των μπαμπάδων να έχουν ενεργή παρουσία στη ζωή του παιδιού τους, παρ' ότι δεν έχουν εξοικειωθεί απόλυτα με το νέο ρόλο τους, κυρίως επειδή δεν έχουν κάποιο πρότυπο να μιμηθούν. Ο δικός τους πατέρας δε συνήθιζε να ασχολείται με τα παιδιά. Είναι γεγονός ότι οι σημερινοί πατεράδες έχουν μία θεωρητική υποδομή σχετικά με τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού τους πολύ καλύτερη και πληρέστερη απ' ό,τι οι παλαιότεροι. Διαβάζουν, ενημερώνονται, παρακολουθούν σεμηνάρια παιδαγωγικά. Μερικές φορές, μάλιστα, είναι τόσο έντονη η παρουσία τους στο μεγάλωμα του παιδιού, που δημιουργούνται συγχύσεις, εντάσεις ή αντιπαλότητα με τη μητέρα. Ένα επιπλέον ενδεικτικό στοιχείο της διαφοροποίησης του ρόλου τους είναι ότι στις μονογονεϊκές οικογένειες όλο και πιο συχνά συναντάμε πατέρες που έχουν αναλάβει αποκλειστικά την ευθύνη ανατροφής του παιδιού τους.
   Ας δούμε όμως πώς διαμορφώνεται ο ρόλος του πατέρα από την περίοδο της κύησης. Ο πατέρας συνειδητοποιεί ότι πρέπει να ξεκινήσει από νωρίς να μοιράζεται με την σύντροφό του τις χαρές αλλά και την κούραση που συνεπάγεται το μεγάλωμα του παιδιού. Μετά τη γέννηση του παιδιού, ο μητρικός ρόλος θα είναι πρωταρχικός, σταδιακά ωστόσο αποκτά σπουδαιότητα και ο ρόλος του πατέρα. Οι ψυχαναλυτές πιστεύουν ότι περίπου στο έβδομο έτος της ζωής του παιδιού, οι ρόλοι των γονιών από άποψη σπουδαιότητας εξισώνονται. Σταδιακά, βέβαια, θα ελαττώνονται μέχρι την τελική αυτονόμηση του παιδιού, σκοπός επιδιωκόμενος, που θα του επιτρέψει να υποκαταστατήσει την παιδική εξάρτηση από τους γονείς με σχέση ενηλίκου προς ενηλίκους.
    Η ψυχανάλυση μας διδάσκει ότι ο πατέρας είναι εκείνος που βοηθά το παιδί να ξεφύγει από το ''αδιαίρετο'' με τη μητέρα, του δείχνει το μονοπάτι της ανεξαρτοποίησης και το απομακρύνει από το άμεσο περιβάλλον που αποτελεί η μητρική σφαίρα. Αποστολή του, δηλαδή, είναι να ''χωρίσει'' το παιδί από τη μητέρα, προκειμένου να αποκτήσει την αυτονομία του και να μπορέσει να αντιμετωπίσει τον εξωτερικό κόσμο. Ο πατέρας είναι εκείνος που ανοίγει στο παιδί τις πόρτες προς τα θαύματα του εξωτερικού κόσμου, το ωθεί να ακολουθήσει το δικό του δρόμο, να γίνει ο εαυτός του. Δεν του αποκαλύπτει μόνο το μονοπάτι των υποχρεώσεων αλλά και της ελευθερίας. Η μητέρα αντιπροσωπεύει πάντα για το παιδί τον πειρασμό της επιστροφής στην πρωτογενή ασφάλεια. Αντίθετα, ο πατέρας ξυπνά στο παιδί τη μάχη για αυτόνομη ύπαρξη και το καλεί για να χειραφετηθεί. Με την αρρενωπή του παρουσία προκαλεί, κατά κάποιον τρόπο, το κορίτσι να γίνει γυναίκα και το αγόρι άντρας. Έτσι,από την ηλικία περίπου των 3-4 ετών ο πατέρας βοηθά τα παιδιά να ενσωματωθούν στο φύλο τους.
  Από την ποιότητα της σχέσης πατέρα-παιδιών θα επιβεβαιωθούν και οι δύο. Ο ρόλος του πατέρα είναι σημαντικός και στο ταραγμένο διάστημα ιδίως της εφηβείας. Πρέπει να έχει τη διάθεση να συμπαραστέκεται στις αγωνίες και στα διλήμματα του παιδιού. Εξάλλου, μόνο οι σχέσεις μεταξύ παιδιού και απελευθερωμένων ενηλίκων γονιών, ανοιχτών στο διάλογο, χωρίς φραγμούς στην επικοινωνία, επιτρέπουν την προσέγγιση, την κατανόηση αλλά και την εμβάθυνση στον ψυχισμό του παιδιού.


                 ********************
**************************************