Τρίτη, 28 Ιουνίου 2016

Εικόνες / Φωτογραφίες με νόημα (Brexit Edition)

the_great_britains_choice__claudio_cadei
Είκοσι από τις πιο έξυπνες γελοιογραφίες που κυκλοφόρησαν αυτές τις ημέρες και πραγματεύονται το θέμα του Brexit
brexit5
.uk_decide_to_leave__shahid_atiqullah
.brexit___sunnerberg_constantin
.brexit3
.brexit2
.BREXIT
.tragic_brexit__marian_kamensky
.brexit7
.13533162_1123551711036756_8056432475384574217_n
.brexit8
.brexit9
.13533034_1717703655170488_5690878924937344531_n
.brexit10
.13502099_1717296998544487_938448815787254056_n
.brexit4
.brexit6
.
pound_sterling__tomasz_woloszyn
.
the_kids_arent_alright__jos_antonio_rodrguez_garca
.
brexit11
Αντικλείδι , http://antikleidi.com

ΑΣ ΕΝΩΘΟΥΜΕ ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΛΟΙΠΟΝ, ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ, ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΟΧΙ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΜΑΣ

Ώστε μπορεί κανείς να πει από δειλία ένα μεγάλο όχι;

ignaviΣκέφτομαι με πόσο ηρωισμό, με πόση λεβεντιά, με πόση περηφάνια έχει επενδυθεί η λέξη "όχι". Κυρίως όταν γράφεται με κεφαλαία: ΟΧΙ. Και, πράγματι, πόσο ηρωικό, λεβέντικο και περήφανο είναι ενίοτε ένα βροντερό ΟΧΙ! Το ξέρουμε από την Ιστορία μας, έτσι δεν είναι;

Σκέφτομαι επίσης πόσο έχει συμβάλει, άμεσα ή έμμεσα, σ' αυτό το φωτοστέφανο ηρωισμού που περιβάλλει το κάθε ΟΧΙ εκείνο το στομφώδες καβαφικό che fece... il gran rifiuto.
Αναρωτιέμαι όμως πόσοι ξέρουν τι σημαίνουν εκείνες οι τρεις ενδιάμεσες τελίτσες. Που δεν βρίσκονται καθόλου τυχαία εκεί. Πρώτα πρώτα, πόσοι ξέρουν σε ποιον ανήκει πραγματικά αυτός ο στίχος. Κι έπειτα για ποιον λόγο τον πετσόκοψε ο ποιητής, τι έβγαλε από τη μέση και το αντικατέστησε με τις τρεις τελίτσες.
Ποιος, αλήθεια, γνωρίζει ότι ο ποιητής διαπράττει μια μικρή πονηριά εκεί. Προκειμένου να υψώσει εκείνον που λέει "το μεγάλο όχι -το σωστό..." ένα σκαλοπάτι πάνω απ' αυτόν που λέει το ναι "και πηγαίνει πέρα στην τιμή και την πεποίθησί του".
dante-alighieri
Dante Alighieri
Επειδή στην πραγματικότητα όλος ο στίχος (που, φυσικά, ανήκει στον Δάντη) λέει: che fece per vilta il gran rifiuto. Παναπεί: "που λέει από δειλία το μεγάλο όχι".
Ώστε μπορεί κανείς να πει από δειλία ένα μεγάλο όχι;!;
Ίσως ένας τρίτος ποιητής θα ήταν πιο αρμόδιος να απαντήσει. Να, ας πούμε ο Γ. Σεφέρης, που ποτέ του δεν χώνεψε το συγκεκριμένο ποίημα:
"Από τα ποιήματα του Καβάφη που μ’ ενοχλούν πραγματικά· πρώτα γιατί δε μου μεταδίνει κανένα αίσθημα· έπειτα, γιατί άκουσα τόσους και τόσους να το απαγγέλνουν με το στόμφο εκείνων που δεν ξέρουνε τι λένε· θαρρείς πως ο καθένας μπορεί να το γεμίσει με όλα τα ναι και τα όχι που του έλαχαν στο μεροκάματό του.Υπάρχει ένας υποδεέστερος αισθηματισμός στην αρχή του έργου του Καβάφη· θα ήταν κάπως φτενό το έργο του, αν έμενε έτσι ως το τέλος. Το μεγάλο Ναι και το μεγάλο Όχι δίνουν έναν ήχο αρκετά κούφιο· εννοώ το ποίημα χωρίς τον τίτλο· δυστυχώς υπάρχει και ο τίτλος, και το επιβαρυντικό είναι ότι ο Καβάφης απαιτεί να προσέχουμε και το παραμικρό τυπογραφικό σημείο· όχι μόνο οι τίτλοι, αλλά και ένα κόμμα έχουν οργανική σημασία υποχρεωτικά για τον αναγνώστη. Ο τίτλος αυτός είναι ένας στίχος του Δάντη παραμορφωμένος, που ανήκει στην ακόλουθη περικοπή της Κόλασης (III, 52-64)……
Οι ψυχές που έκαναν τη μεγάλη άρνηση είναι οι πιο καταφρονεμένες απ’ όλες που βλέπουμε σ’ ολόκληρη την Κόλαση. Όχι οι πιο κολασμένες ή οι πιο βασανισμένες -οι πιο καταφρονεμένες. Είναι οι ψυχές των αδιάφορων, των χλιαρών, των λαγόψυχων, των αμέτοχων, των ουδέτερων· εκείνων που έζησαν “χωρίς ψόγο και χωρίς έπαινο” (στ. 36), γιατί αρνήθηκαν να πράξουν και το καλό και το κακό· τους αποστρέφεται και ο Θεός και ο Σατανάς (στ. 63). Δεν τους καταδέχεται ούτε καν η Κόλαση (στ. 41), γιατί μπροστά τους οι κολασμένοι θα ένιωθαν κάποιαν υπερηφάνεια, κάποια δόξα (στ. 42). Είναι έξω από την ιεραρχία των ανθρωπίνων παθών που είναι η Κωμωδία, είναι στο περιθώριο, δεν περνούν τον Αχέροντα· είναι στο περιθώριο της ζωής και του θανάτου· ποτέ τους δεν ήταν ζωντανοί. Αυτό είναι το νόημα και το αίσθημα “της μεγάλης άρνησης” για τον Δάντη· αυτό μεταδίνει στον αναγνώστη που τον εδιάβασε με κάποια προσοχή. Εκείνοι που την έκαμαν δε λένε ούτε ναι ούτε όχι, γιατί είναι ένα νεκρό σημείο, και για να πεις ναι ή όχι, μεγάλο ή μικρό, πρέπει να μην έχεις κάνει την άρνηση της ζωής-."
Τέτοια σκέφτομαι πρωί πρωί. Κι ακόμα δεν έχω πιει καν τον πρώτο καφέ. Μάλλον αυτό φταίει...
Πίνακας αρχής : Οι κολασμένοι οδηγούνται στην κόλαση (λεπτομέρεια) Luca Signorelli (1450–1523)
Αντικλείδι , http://antikleidi.com


Δευτέρα, 27 Ιουνίου 2016

''Γίνε αυτός που είσαι''


woman-kounia-air
«Τι σου λέει η συνείδηση σου; Να γίνεις αυτός που είσαι.» Φ. Νίτσε
Η τραγωδία της ύπαρξης είναι ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατον να αξιοποιήσει όλες τις ικανότητες του στο έπακρο στο σύντομο αυτό φωτεινό διάστημα μεταξύ της αβυσσαλέας ανυπαρξίας που λέγεται ζωή.
Το ευτύχημα της είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να πραγματώσει τον εαυτό του και να αναπτύξει τις δυνατότητές του σε έναν ικανοποιητικό βαθμό.
Ο κάθε ένας από εμάς είναι προορισμένος από τη φύση να αναπτύξει ένα ξεχωριστό και μοναδικό εαυτό.
Δυστυχώς όμως οι περισσότεροι φεύγουν από τη ζωή χωρίς να έρθουν σε επαφή με αυτό το ιερό κομμάτι της ύπαρξης τους. Χάνονται δίχως να προφθάσουν να «γίνουν αυτοί που είναι».
Ο γρανιτένιος αυτός αφορισμός πρωτοειπώθηκε από τον Πίνδαρο, απασχόλησε τον Διογένη, τους Στωικούς, τον Σπινόζα και αποτέλεσε θεμέλιο λίθο και πυλώνα πάνω στον οποίο στηρίχθηκε ολόκληρη η υπαρξιακή φιλοσοφία του Νίτσε.
Τι σημαίνει όμως να «γίνεις αυτός που είσαι;
Πράγματι η φράση έχει ένα βαθύτατα υπαρξιακό νόημα.
Life of Pi
Να γίνεις αυτός που είσαι σημαίνει να πραγματώσεις τον εαυτό σου στο μέγιστο δυνατό.
Να αναπτύξεις τις δυνατότητες σου στο έπακρο.
Να έρθεις σε επαφή με τον «εσωτερικό σου δαίμονα», το ιερότερο κομμάτι του εαυτού σου και να τον διατηρήσεις αλώβητο, απερίσπαστο και αιώνιο.
Να μπορέσεις επιτέλους να δεις τον εαυτό σου ως μοναδικό και ξεχωριστό.
Να τον απογυμνώσεις από ό,τι δεν του ανήκει.
Να τινάξεις από πάνω σου τις άθλιες κοινωνικές, ηθικές και θρησκευτικές επιταγές.
Να αφουγκραστείς προσεκτικά την άβυσσο της ύπαρξης σου και να ακούσεις τι έχει να σου πει.
Να «γίνεις αυτός που είσαι» σημαίνει να αποτινάξεις από πάνω σου κάθε λογής εξάρτηση και ιδεοληψία.
Να βρεις τη χαμένη σου ισχύ και πληρότητα.
Να ζήσεις ελεύθερος από οτιδήποτε σκλαβώνει την ύπαρξη σου και βασανίζει το πνεύμα σου.
Να έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη στον εαυτό σου και στις κρίσεις σου υπακούοντας την εσωτερική πυξίδα που σε κατευθύνει.
Να αγκαλιάσεις το φόβο και τον κίνδυνο γιατί μόνο έτσι θα αναπτύξεις τον εαυτό σου.
Να πλησιάζεις στην άκρη του γκρεμού και να κοιτάς θαρραλέα χάμω. Να τολμάς.
Σημαίνει να συμπεριφέρεσαι στις καταιγίδες της ζωής όπως ένα δέντρο: βυθίζοντας τις ρίζες βαθύτερα στο έδαφος ώστε να υψωθείς και να γίνεις πιο δυνατός.
Πάντα να σκάβεις, να σκάβεις βαθιά. Εκεί θα βρεις την πηγή, την προσωπική σου αλήθεια, το φως.
Να βρεις τον προορισμό σου και να τον αγκαλιάσεις. Να τον δημιουργήσεις.
Σημαίνει να αποτινάξεις από πάνω σου την ψευδαίσθηση της ασφάλειας. Η έλλειψη και ο κίνδυνος είναι οι βασιλικές οδοί που θα οδηγήσουν στην πραγμάτωση σου.
Να αναλάβεις την ευθύνη της ύπαρξης σου κόβοντας τον ομφάλιο λώρο της προσκόλλησης.
Να γίνεις tabula rasa, ένα λευκό χαρτί πάνω στο οποίο εσύ θα γράψεις την ιστορία σου και θα χαράξεις την πορεία σου.
Για να γίνεις αυτός που είσαι πρέπει να μάθεις ποιος είσαι.
Για να μάθεις ποιος είσαι πρέπει πρώτα να μάθεις ποιος δεν είσαι. Τι σου ανήκει και τι όχι.
Να κάψεις ό,τι είναι ξένο προς τη διάνοια σου και να αναγεννηθείς μέσα από αυτό.
Άλλωστε, όπως πολύ εύστοχα λέει και ο στοχαστής: «Πώς θα ξαναγεννηθείς αν δε γίνεις πρώτα στάχτη»;


Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ..ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ,,ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΚΑΡΓΑΚΟΣ

''Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ''
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ
Σαράντος Ι. Καργάκος
ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ι.ΣΙΔΕΡΗΣ


Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ

Γενικά

   Όσο κι αν παράγουν ένα σαγηνευτικό ήχο φράσεις, όπως αυτή του Βύρωνος, ότι "τα μεγάλα ονόματα δεν είναι τίποτε άλλο από ονόματα" ή η άλλη του Λέοντος Τ ο λ σ τ ό η ότι οι μεγάλοι άντρες "είναι οι ετικέττες της Ιστορίας", ωστόσο ο ρόλος της προσωπικότητας δεν είναι αμελητέα ποσότητα μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι. Όπως γράφω σε μία παλιά εργασία μου, "ο Σπάρτακος δεν είναι μία υποσημείωση μέσα στην ιστορία του δουλοκτητικού συστήματος, είναι ορόσημο". Πολύ περισσότερο ο Ιουστινιανός που με τη μακρά βασιλεία του, από το 527 (ουσιαστικά όμως από το 518) ως το 565, καλύπτει τη μεγαλύτερη έκταση του 6ου αι. και με το πολυσχιδές έργο του έκανε παλαιότερους ιστορικούς να ονομάσουν τον 6ο αι. "Αιώνα του Ιουστινιανού". Η υπερτίμηση - όχι παντελώς αδικαιολόγητα - του επιτελεσθέντος έργου από τους παλαιούς μελετητές προσέδωσε στον 6ον αιώνα και έναν πρόσθετο - κατά μίμηση του ως κλασσικού θεωρούμενου 5ου π.Χ. αι.- χαρακτηρισμό : "Χρυσούς αιών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας".

  Απαλλαγμένοι από κάθε διάθεση μεγαληγορίας, δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε με τους παλαιούς - αν όχι κατά τους τίτλους - πάνω στη διαπίστωση ότι ο 6ος αι. ήταν ένας όντως μεγάλος αιώνας, διότι κατ' αυτόν συνέβησαν μεγάλα γεγονότα που σφράγισαν την πορεία της ανθρωπότητας και ακόμη διότι στο κέντρο αυτών των γεγονότων ήταν ένας άνθρωπος, που αξιοποιώντας τις ικανότητες ενός πλήθους μεγάλων επίσης ανθρώπων, δημιούργησε ένα σπουδαίο πολιτιστικό, νομοθετικό, διοικητικό και στρατιωτικό έργο, χωρίς να αγνοήσουμε την πολιτική και θρησκευτική του πολιτική. Η Αυτοκρατορία μετά τον θάνατο του Ιουστινιανού δεν ήταν πια ή πριν από την γέννηση του Αυτοκρατορία, παρόλο που ο Ιουστινιανός έκανε το παν να συντηρήσει την ρωμαϊκή παράδοση. Σε παλαιότερη εργασία μας γράφουμε πως κύρια χαρακτηριστικά της περιόδου είναι "ο πλήρης εκχριστιανισμός αλλά και ο βαθμιαίος εξελληνισμός της Αυτοκρατορίας. Όμως ο Ελληνισμός αυτός χάνει σχεδόν εντελώς το αρχαίο του ένδυμα. Είμαστε σε μία φάση κατά την οποία ο ειδωλολατρικός Ελληνισμός μετασχηματίζεται σε χριστιανικό". Κι αυτό ισχύει όχι μόνο για τον ελληνικό και τον ελληνόφωνο κόσμο, αλλά για όλους σχεδόν τους πληθυσμούς της αυτοκρατορίας. Γι' αυτό, όπως είπαμε πριν, η εποχή του Ιουστινιανού είναι διαφορετική από τις προγενέστερες¨αλλά και από τις μεταγενέστερες, διότι νέοι παράγοντες θα προσδώσουν σ' αυτό που ονομάστηκε Βυζάντιο μία διαρκώς ανανεούμενη - παρά την στατικότητα που καταλογίζουν πολλοί - και μεταβαλλόμενη μορφή. Πάντως θα ήταν τολμηρό να εκλάβουμε την περίοδο αυτή ως ύστατη περίοδο της αρχαιότητας, όπως υποστηρίζει ξένος ιστορικός. Η αρχαιότητα, με τα γνωρίσματα που της προσδίδουμε, προ πολλού jam transiit. Είχε ήδη παρέλθει. Αυτό που είχε απομείνει είχε αφομοιωθεί από τη νέα ζύμη ή είχε ολικά σχεδόν αποβληθεί. Αξίζει όμως τούτο να σημειωθεί : μπορεί οι καιροί να αλλάζουν και μαζί με αυτούς να αλλάζουν άνθρωποι και καταστάσεις, ωστόσο οι άνθρωποι - έστω και υπό παραλλαγή - παραμένουν. Ο Ιουστινιανός και οι συγκυρίες που δημιούργησαν και τον ίδιο απλώς έβαλαν τη δική τους σφραγίδα στο προϋπάρχον. Η νέα εποχή με τη νέα μορφή δεν γεννήθηκε από το μηδέν. Ωστόσο, με τον Ιουστινιανό η Αυτοκρατορία προσλαμβάνει το ιδιαίτερο εκείνο χαρακτηριστικό που μας επιτρέπει να την ονομάσουμε Α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ί α της ΚΠ ό λ ε ω ς. Η ΚΠολη γίνεται όντως το κέντρο της Αυτοκρατορίας και κέντρο του κέντρου αυτού είναι η νέα μορφή Α γ ί α  Σ ο φ ί α.

[...]                                                             [...]

Ιουστινιανός (527 - 565)
Καταγωγή - Χαρακτηρισμός

   Ο Προκόπιος στο "Περί κτισμάτων" έργο του αναφέρει ως τόπον καταγωγής το Τ α υ ρ ή σ ι ο ν της Δαρδανίας, "ένθεν Ιουστινιανός βασιλεύς, ο της οικουμένης οικιστής ώρμηται". Ο θείος του (αδελφός της μητέρας του) του έδωσε εξαιρετική ελληνορωμαϊκή παιδεία και τον ενέπλεξε από το πρώτο έτος της βασιλείας του στα μυστικά της εξουσίας. Ο Προκόπιος, στο πλήρες εμπαθείας έργο του "Ανέκδοτα" γράφει ότι από νέος ο Ιουστινιανός ασκούσε όλη την εξουσία ("νέος ων διωκείτο την αρχήν άπασαν"). Ο θείος του ταχύτατα τον προώθησε σε όλα σχεδόν τα αξιώματα και του απένειμε υψηλότατους τίτλους. Το 521 ανακηρύσσεται ύπατος και μετά διορίζεται διοικητής των στρατευμάτων της ΚΠόλεως. Ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος στο "Περί βασιλείου τάξεως" γράφει ότι του απονεμήθηκαν οι τίτλοι του πατρικίου, του νοβιλίσιμου (=ευγενέστατου) και του "επιφανούς ανδρός" (vir illustris). Επιπροσθέτως λεγόταν δεσπότης, αυθέντης και κανδιδάτος. Το τελευταίο αυτό (από το λατιν. candidatus) σημαίνει τον λευχείμωνα, αυτόν δηλαδή που φορεί λαμπρή τήβεννο, την οποία φορούσαν οι διεκδικούντες ανώτατο αξίωμα. Το 527 ο Ιουστίνος, λίγο πριν πεθάνει, έστεψε τον ανηψιό του συμβασιλέα και τον όρισε διάδοχό του.
    Όταν ο Ιουστινιανός ανήλθε στο θρόνο ήταν ηλικίας 45 ετών, αρκετά ώριμος για να ασκήσει εξουσία, την οποία κράτησε επί 38 έτη, αφού πέθανε υπέργηρος - για τα τότε δεδομένα - σε ηλικία 83 ετών. Η τοποθέτηση έναντι του Ιουστινιανού δεν είναι ευχερής, διότι ο πλησιέστερος προς αυτόν ιστορικός, ο Προκόπιος, ο κορυφαίος κατά πολλούς ιστορικός του Βυζαντίου, σε δύο έργα του, στο "Υπέρ πολέμων" και στο "Περί κτισμάτων" του πλέκει φωτεινό στεφάνι, ενώ στα "Ανέκδοτα" καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διαβάλλει τον Ιουστινιανό, την Θεοδώρα και τον στρατηγό Βελισσάριο. Σε συνδυασμό πάντως με τις μαρτυρίες άλλων ιστορικών, μπορούμε σε γενικές γραμμές να έχουμε ένα πορτραίτο σε ικανοποιητικό βαθμό ακριβές : ο Ιουστινιανός ήταν άνθρωπος αυταρχικός, φιλόδοξος, μεγαλεπήβολος και σπάταλος. Είχε πείσμα αλλ' όχι πάντοτε ισχυρή θέληση, συχνά υποχωρούσε στις απαιτήσεις της Θεοδώρας και στις πιέσεις του Ιωάννη Καππαδόκη.
 


   Παρ' όλα αυτά αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ιστορίας και τούτο οφείλεται : α) στην ανεξάντλητη εργατικότητά του, ήταν χαλκέντερος και γι' αυτό ονομάστηκε από τον Προκόπιο "ακοίμητος" [Ο Ιουστινιανός εκτός από ακοίμητος, ήταν και λιτοδίαιτος, ίσως γιατί είχε τάσεις για πάχυνση. Ο Προκόπιος μας πληροφορεί ότι συχνά σηκωνόταν από το τραπέζι έχοντας ελάχιστα αγγίξει το φαγητό του. Ήταν, όπως θα λέγαμε σήμερα, ένας άνθρωπος-ρολόϊ]. Είχε απόλυτη γνώση όλων των ζητημάτων που απασχολούσαν το κράτος¨όλα τελούσαν υπό τον έλεγχό του, όλα υπήρχαν στη σκέψη και στο λογισμό του. β) στο εξαίρετο οργανωτικό πνεύμα και στα θαυμάσια διοικητικά του προσόντα. Ο Ιουστινιανός ήξερε να οργανώνει, να συντονίζει και να κατευθύνει. Ήταν το κέντρο μίας τεράστιας πολύκλαδης μηχανής, που - παρά τις δυσκολίες της εποχής - λειτούργησε υπό την εποπτεία του ικανοποιητικά. γ) στην ικανότητα επιλογής σπουδαίων συνεργατών. Ίσως μάλιστα το μεγαλείο που προσγράφεται στον Ιουστινιανό να είναι έργο των μεγάλων συνεργατών που είχε στη διάθεσή του. "Αδιαφορώντας για την αριστοκρατική του καταγωγή και τα παλαιά γένη, επέλεξε ανθρώπους με κριτήρια την τεχνική τους ικανότητα και τους κράτησε στην υπηρεσία του για μακρότερες χρονικές περιόδους απ' ό, τι συνήθως συνέβαινε στο ύστερο ρωμαϊκό κράτος¨εφόσον ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες του, δεν είχε αντίρρηση να πλουτίζουν, και ορισμένοι απέκτησαν μεγάλη περιουσία σε σύντομο χρόνο" (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τ.Ζ', σ. 184). Εδώ πρέπει να ανιχνευθεί και η αντιπάθεια προς το αυτοκρατορικό ζεύγος, όπως αυτή εκφράζεται στα "Ανέκδοτα" του Προκοπίου. Ο Ιουστινιανός αντιπροσώπευε τον κόσμο της ταπεινής καταγωγής που κατακτούσε δύναμη, πλούτο και εξουσία, παραμερίζοντας τα παλαιά γένη της αριστοκρατίας. Ήταν το πρόσωπο-συνισταμένη μιάς νέας δυναμικής κατηγορίας ανθρώπων, που χάρη στην προσωπική τους αξία - και ανεξάρτητα από μέσα - κατακτούσαν όλες τις κύριες και καίριες θέσεις της Αυτοκρατορίας. Με τον Ιουστινιανό εισβάλλει ένα στίφος νέων ανθρώπων στο στίβο της ιστορίας. Οι νέοι αυτοί άνθρωποι έχουν άλλο όραμα για τον εαυτό τους και για την Αυτοκρατορία.

[...]                                                            [...]

Θ Ε Ο Δ Ω Ρ Α

  Αν συμμεριστούμε τα όσα καταμαρτυρεί εις βάρος της ο Προκόπιος στα "Ανέκδοτα", τότε θα πρέπει να σχηματίσουμε για την Θεοδώρα την εικόνα ενός ειδεχθούς, ακόλαστου κι αχόρταγου στις ηδονές ατόμου, μνησίκακου, συνωμοτικού, ραδιούργου και καταχθόνιου πλάσματος, που είχε κάνει άθυρμα των χεριών της τον Ιουστινιανό. Ο πατέρας της ήταν αρκτοτρόφος από την Κύπρο, λεγόταν Α κ ά κ ι ο ς και ανήκε στο δήμο των Πρασίνων. Όταν αυτός πέθανε, η σύζυγός του ενωρίτατα, αλλά το καθένα κατά χρονική σειρά, οδήγησε τα τρία κορίτσια της στη διαφθορά. Έτσι, η Θεοδώρα από ενωρίς γνώρισε τη ζωή του ιππόδρομου σαν χορεύτρια και μίμος, μία ζωή που ξέφευγε από τα όρια της καθιερωμένης ηθικής. [Ο Προκόπιος - "Ανέκδοτα" 9,10-21, αναφέρει ότι παιδάκι ακόμη μυήθηκε στον "παρά φύσιν έρωτα" και μεγαλώνοντας σπούδασε όλη την τεχνική του σεξ. Πουθενά στο κόσμο, γράφει ο ιστορικός, δεν γεννήθηκε πλάσμα που να βυθίστηκε στη μέθη της ηδονής όσο η Θεοδώρα. Συχνά γδυνόταν πάνω στη σκηνή και επεδείκνυε τα οπίσθιά της στους θεατές, που πολλοί ήσαν πελάτες της. Ήταν δηλαδή μία stripteaseuse της εποχής, που η ασέλγειά της είχε φθάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε με καμάρι να δείχνει τα απόκρυφα μέρη του κορμιού της και με τόση ευκολία σαν να είχε το αιδοίο της, όχι στη φυσική του θέση, όπως οι άλλες γυναίκες, αλλά στο μέτωπο ! Σε άλλο σημείο των "Ανεκδότων" (15.5) ο Προκόπιος κατηγορεί την Θεοδώρα ότι περιποιόταν το σώμα της πέρα απ' όσο έπρεπε : διότι έμπαινε, λέει, στο λουτρό πολύ ενωρίς κι έβγαινε πολύ αργά, την ώρα του προγεύματος. Κι ακόμη, αυτή καθόριζε ποιούς θα δεχτεί σε ακρόαση ο Ιουστινιανός. Το χειρότερο, όμως, απ' όσα της καταμαρτυρεί είναι πως είχε γεμίσει την πρωτεύουσα με κατασκόπους που παρακολουθούσαν τους ανθρώπους ακόμη και στα σπίτια τους (16,9,16). Τέλος, δεν διστάζει ο Προκόπιος, σε άλλα σημεία των "Ανεκδότων", να της προσάψει το στίγμα της παιδοκτονίας, πως τάχα σκότωσε τον γυιό της Ιωάννη, τον οποίο είχε αποκτήσει με κάποιον εραστή της την εποχή που εργαζόταν στο θέατρο, όταν αυτός - μετά τον θάνατο του πατέρα του - προσήλθε στο παλάτι να την γνωρίσει !]. Ο Προκόπιος ("Ανέκδοτα", 5-11) μας πληροφορεί πως ήταν ωραιοπρόσωπη και χαριτωμένη, μικρόσωμη και χλωμή, με έντονο και διαπεραστικό βλέμμα, κάτι που άλλωστε φαίνεται και στο ψηφιδωτό της Ραβέννας.

  Σε νεανική ηλικία ακολούθησε κάποιον κρατικό υπάλληλο, που είχε αναλάβει την διοίκηση της Πενταπόλεως στην περιοχή της Κυρηναϊκής. Λόγω της αισχρής - πάντα κατά τον Προκόπιο - συμπεριφοράς της, ο εν λόγω αξιωματούχος που λεγόταν Ε κ η β ό λ ο ς και καταγόταν από την Τύρο, την έδιωξε και τότε η Θεοδώρα κατέφυγε στην Αλεξάνδρεια και σε άλλες πόλεις της Ανατολής, όπου συνέχισε τον παλαιό έκλυτο βίο της. Όταν επέστρεψε στην ΚΠολη (ο Προκόπιος ονομάζει την Πόλη Βυζάντιο), γνωρίστηκε με τον Ιουστινιανό που την έκανε ερωμένη του και μάλιστα της απένειμε τον τίτλο της πατρικίας. Τούτο σημαίνει ότι η Θεοδώρα πρέπει να είχε σταματήσει να εκδίδεται, τουλάχιστον "ανεπιλέκτως επί χρήμασι" και πιθανώς να ζούσε πιο εγκρατή βίο, ασκώντας κάποια χειρονακτική - πιθανώς - εργασία, έστω και για να τηρεί τους τύπους της ευπρέπειας. Στη σύναψη γάμου αντιδρούσε η θεία του Ευφημία, αλλά μετά τον θάνατό της, ο Ιουστινιανός, εκμεταλλευόμενος και την γεροντική άνοια του θείου του αυτοκράτορα, νυμφεύθηκε την Θεοδώρα, χωρίς, όπως λέγει πάλι ο Προκόπιος, κανείς συγκλητικός, κανείς κληρικός να αντιδράσει στο γάμο αυτό, που θα επέβαλλε σε όλους την υποχρέωση να την προσκυνούν ως δέσποινα !
   Ωστόσο, καμμία άλλη δέσποινα Βυζαντινή δεν τίμησε τον τίτλο αυτό τόσο πολύ όσο η ευτελούς καταγωγής, αγωγής και διαγωγής Θεοδώρα. Υπήρξε ο πολυτιμότερος και σταθερώτερος συνεργάτης του Ιουστινιανού. Πιστή και αφοσιωμένη σύζυγος, διακρίθηκε για το θάρρος, την οξύτητα του πνεύματος και την άκαμπτη θέλησή της, που ήταν τόσο ισχυρή ώστε να κάμπτεται προ αυτής η λιγώτερο ισχυρή θέληση του Ιουστινιανού. Βέβαια, υπήρξε, λόγω των πολλών δοκιμασιών της, φιλάργυρη, φίλαρχη και φιλέκδικη, αλλ' είναι δύσκολο να συμμερισθούμε όσα επίμεμπτα καταλογίζει στα "Ανέκδοτα" ο Προκόπιος, αφού είχε στα προηγούμενα έργα του υμνολογήσει το αυτοκρατορικό ζεύγος.
   Ωστόσο, πάντα μένει η απορία, ως προς τη βαθύτερη αιτία που ώθησε τον Προκόπιο να γράψει αυτό το πλήρες φθόνου απόκρυφο βιβλίο. Παλαιότερα είχε υποστηριχθεί από τον καθηγ. Ν. Τωμαδάκη η άποψη πως ο Προκόπιος εκφράζει την δυσαρέσκεια των πορνοβοσκών της πρωτεύουσας, των οποίων συμφέροντα εθίγησαν από την κοινωνική πολιτική της Θεοδώρας, η οποία έχοντας ζήσει το δράμα των εκδιδομένων γυναικών, περιμάζεψε, όπως γράφει ο Προκόπιος, πεντακόσιες πόρνες από την αγορά και τις έκλεισε στη Μονή της Μετανοίας, στην ασιατική ακτή του Βοσπόρου, για ν' αλλάξουν ζωή. Δύσκολα θα μπορούσε κανείς για μία τέτοια μεταστροφή και παλινωδία του Προκοπίου να σταθεί σε μία μόνον αιτία, όπως, για παράδειγμα, η ανάθεση από τον Ιουστινιανό στον Α γ α θ ί α της συγγραφής κάποιου σημαντικού έργου, κάτι που μείωνε αυτόν ως επίσημο ιστορικό. Ακόμη δεν πρέπει να παραβλέπουμε την πάντοτε υποβόσκουσα αντίθεση ανάμεσα στους εμμένοντες στο όνομα Έ λ λ η ν ε ς και στο επισήμως επιβληθέν Ρωμαίοι. Κατά τη ρητή μαρτυρία του Προκοπίου, το αυτοκρατορικό ζεύγος χρησιμοποιούσε ονειδιστικά τον όρο "Γραικοί", για μία κατηγορία στρατιωτών, κάτι που κάνει τον ιστορικό να απορεί : γιατί να είναι αδύνατο να αποδειχθεί γενναίος άνδρας κάποιος που κατάγεται από την Ελλάδα ; Γεγονός πάντως είναι πως η μεγάλη δραστηριότητα που συνοδεύεται από μεγάλα και τολμηρά έργα γεννά τον φθόνο και το μίσος.

   Η Θεοδώρα πέθανε από καρκίνο το 548 και ο Ιουστινιανός διατήρησε με ευλάβεια τη μνήμη της μέχρι το θάνατό του.
   Την βασιλεία του Ιουστινιανού λάμπρυναν με την παρουσία τους κι άλλες εξέχουσες προσωπικότητες, όπως ο πατρίκιος Λ ι β έ ρ ι ο ς, που έδρασε όχι πάντα επιτυχώς κατά των Γότθων στη Σικελία, ο στρατηγός Μ ο ύ ν δ ο ς που μαζί με τον Βελισσάριο κατέπνιξαν την Στάση του Νίκα, ο κορυφαίος υμνογράφος Ρ ω μ α ν ό ς ο Μ ε λ ω δ ό ς, ο ιστορικός Π ρ ο κ ό π ι ο ς, οι ποιητές Α γ α θ ί α ς και Π α ύ λ ο ς  Σ ι λ ε ν τ ι ά ρ ι ο ς, ο χρονογράφος Ι ω ά ν ν η ς   Λ υ δ ό ς και οι αρχιτέκτονες Α ν θ έ μ ι ο ς και Ι σ ί δ ω ρ ο ς.

[...]                                                                                                                                  [...]

Το Νομοθετικό Έργο του Ιουστινιανού

   Ο πολύς Γ ί β β ω ν, ενώ διαπιστώνει ότι ο χρόνος μετέβαλλε σε σκόνη όλους τους πολέμους και τα τρόπαια του Ιουστινιανού, επισημαίνει πάντως ότι το όνομα του αυτοκράτορα θα μείνει αιώνια χαραγμένο σ' ένα μνημείο ευγενέστερο των πολέμων, που είναι η ν ο μ ο θ ε σ ί α του. Το έργο αυτό υπήρξε όντως μεγάλο και γι' αυτό όμοια προς εκείνη του Γίββωνος άποψη εξέφρασε κι άλλος ιστορικός, χαρακτηρίζοντάς το "ενδοξότερον των νικών του Ναρσή και του Βελισσαρίου, ανώτερον εις αίγλην από την Αγίαν Σοφίαν και σπουδαιότερον κανενός άλλου βιβλίου, πλην της Βίβλου" (E. Stein).
   Χωρίς να προσφεύγουμε σε συγκρίσεις που συχνά αδικούν και το ''συγκρίνον'' και το ''συγκρινόμενο'', είναι ιστορικό καθήκον η παραδοχή ότι η Ιουστινιάνεια νομοθεσία παραμένει ένας μεγάλος σταθμός στην ιστορία του Δικαίου. Ο Ιουστινιανός, προτού ακόμη ανέλθει στο θρόνο, είχε συνειδητοποιήσει το νομοθετικό χάος που επικρατούσε στην Αυτοκρατορία. Υπήρχε από παλαιοτάτων χρόνων ένα απέραντο πλήθος αυτοκρατορικών διατάξεων και νόμων, που είχαν συμπεριληφθεί στις νομικές εργασίες των μεγάλων Ρωμαίων νομοθετών, αλλά όλα αυτά συχνά ήσαν αντιφατικά, αντιτιθέμενα και αλληλοκαλυπτόμενα, με αποτέλεσμα να επικρατεί ένα μονικό ''κομφούζιο'', που δυσχέραινε την απονομή της δικαιοσύνης και γενικώτερα τη λειτουργία της κρατικής μηχανής. Η πολυνομία - συχνότατα αντιφατική - έδινε στην Αυτοκρατορία τον χαρακτήρα εικονικού κράτους.
   Απόπειρες προς τακτοποίηση είχαν γίνει κι άλλες κατά το παρελθόν, με κορυφαία εκείνη του 438, όταν ολοκληρώθηκε ο Θεοδοσιανός Κώδικας. Από τότε όμως είχαν περάσει 80-90 έτη κατά τα οποία προστέθηκαν κι άλλοι νόμοι. Χρειαζόταν, λοιπόν, μία γενική τακτοποίηση, ένα ''συμμάζεμα'' της νομικής πλημμυρίδας, έτσι που να ασκείται ευχερέστερα η διοίκηση και να απονέμεται πιο άμεσα η δικαιοσύνη. Για το σκοπό αυτό κατάρτισε μία 10μελή επιτροπή υπό τον Τ ρ ι β ω ν ι α ν ό, που εργάστηκε με εκπληκτική ταχύτητα και σε πολύ σύντομο χρόνο παρουσιάστηκε το πρώτο θεμελιώδες έργο, για να ακολουθήσουν αργότερα και τα υπόλοιπα:
    α) Ιουστινιάνιος Κώδικας (Codex Justinianus) : Περιλαμβάνει όλα τα αυτοκρατορικά διατάγματα από την εποχή του Αδριανού ως το 529. Το 534 δημοσιεύθηκε και δεύτερη συμπληρωματική έκθεση. Τα διατάγματα έχουν περιληφθεί χωρίς αντιφάσεις μεταξύ τους.
   β) Πανδέκτες (Digesta) : Νομολογία που περιλαμβάνει σε 50 βιβλία τις διδασκαλίες των μεγάλων Ρωμαίων νομομαθών Ο υ λ π ι α ν ο ύ, Π α π ι ν ι α ν ο ύ  κ.α. Συμπληρώνει τα κενά του Κώδικα. Ο ρόλος των Πανδεκτών για την εξέλιξη του Δικαίου στην Ανατολή υπήρξε σημαντικός. Αυτό δεν ισχύει πάντως για τη Δύση, διότι οι Πανδέκτες εκεί ανακαλύφθηκαν σ' ένα χειρόγραφο 500 περίπου χρόνια μετά την έκδοσή τους (1050).
  γ) Εισηγήσεις (Institutiones): Είναι μία επιτομή του Δικαίου σε τέσσερα βιβλία προς χρήση των σπουδαστών του Δικαίου. Το έργο αυτό εκδόθηκε μαζί με τους Πανδέκτες το 533.
  δ) Νεαραί (Novellae) : Με τον όρο αυτό υπονοούνται οι νέες διατάξεις που εκδόθηκαν από τον Ιουστινιανό μετά το 529. Εκδόθηκαν πολύ αργότερα από τα προηγούμενα έργα.
   Τα τέσσερα έργα του Ιουστινιανού, που αποτέλεσαν ως τα νεώτερα χρόνια τη βάση της σπουδής του ρωμαϊκού Δικαίου, από τον 16ον αι. και μετά μένουν γνωστά με τον λατινικό όρο "Corpus Juris Civilis (= Κώδικας Αστικού Δικαίου), για να διαστέλλονται προς το εκκλησιαστικό Δίκαιο, "Corpus Juris Canonici" (=Κώδικας Κανονικού Δικαίου). Η επίδραση του Ιουστινιάνειου ''Corpus" είναι κατά τούτο ιδιαίτερα σημαντική : μέσω αυτού διαχέεται στη νομοθεσία μία άλλη αντίληψη περί δικαίου, το οποίο εμποτίζεται σε σημαντικό βαθμό από τη χριστιανική ηθική, αλλά σε ιδεολογία θεοκρατική. Το δίκαιο απορρέει από τον αυτοκράτορα ως εκπρόσωπο του Θεού επί της γης.

  Υπάρχει ακόμη στις Νεαρές ένα σημείο που πρέπει να προσεχθεί. Όπως προελέχθη, το έργο αυτό αφορά στην νομοθεσία του Ιουστινιανού από την 1η Ιανουαρίου του 535 ως το θάνατό του (565). Στο διάστημα αυτό η Λατινική είχε υποχωρήσει έναντι της Ε λ λ η ν ι κ ή ς τόσο στο επίπεδο του πληθυσμού όσο και το επίπεδο της διοίκησης. Για τον λόγο αυτό 166 Νεαρές έχουν συνταχθεί σε γλώσσα Ελληνική ''δια το πρόχειρον της ερμηνείας", όπως λέγει ο ίδιος, ή ακριβέστερα, ''ταύτη δε τη κοινή και Ελλάδι, ώστε άπασιν αυτόν (δηλαδή τον νόμον) γνώριμον". Ήταν, λοιπόν, αναγκαία συνθήκη η χρήση της Ελληνικής για την εύκολη κατανόησή της και επειδή η γλώσσα αυτή ήταν κοινά γνωστή στον πληθυσμό που απάρτιζε τον βασικό νόμο της Αυτοκρατορίας.
 
[...]                                                         [...]

Κοινωνική Πολιτική -
Κτίσματα

   Η φιλανθρωπία, ως έμπρακτη ουσία της χριστιανικής διδασκαλίας, καθόρισε εν πολλοίς την κοινωνική πολιτική του Ιουστινιανού σε ό, τι αφορά στην κοινωνική μέριμνα. Σε μεγάλο βαθμό το τεράστιο έργο της αγαθοπραξίας και αγαθοεργίας επωμίστηκε η Θεοδώρα, που λόγω νεανικών περιπετειών είχε γνωρίσει από κοντά τον ανθρώπινο πόνο. Τα φιλανθρωπικά ιδρύματα ήσαν αναρίθμητα : νοσοκομεία, ξενοδοχεία (ξενώνες), γηροκομεία, πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία, βρεφοκομεία. Επειδή όλα αυτα τα ποικίλα ιδρύματα χρειάζονταν επιστασία, την ευθύνη αυτή ο Ιουστινιανός ανέθεσε σε έναν ειδικό αξιωματούχο που είχε τον τίτλο ''Μέγας Ορφανοτρόφος". Πέρα από αυτό, στα πλαίσια της κοινωνικής μέριμνας, μοιράζονταν βοηθήματα ("ελέη") στο λαό, κυρίως υπό μορφή τροφίμων και ενδυμάτων. Πολλά από τα λεγόμενα ''ευαγή" ιδρύματα, το αυτοκρατορικό ζεύγος φρόντισε να τα "προικοδοτήσει" με ισχυρά οικονομικά έργα, ώστε να συνεχίσουν, ανεξάρτητα από κρατικές παροχές, την αγαθοποιό δράση της.
   Ωστόσο, το κοινωνικό έργο του Ιουστινιανού θα έμενε μέγεθος μικρής διάρκειας, αν δεν υπήρχαν τα περίφημα έργα τα οποία περιγράφει εκτενώς ο Προκόπιος στο πολύτιμο έργο του "Υπέρ Κτισμάτων". Τα κτίσματα αυτά, εκτός από τα προαναφερθέντα φιλανθρωπικά ιδρύματα και μοναστήρια, ήσαν έργα κοινής ωφελείας, όπως δρόμοι, γέφυρες, υδραγωγεία, βρύσες (κρήνες), λουτρά, δεξαμενές και αποθήκες. Τα κτίσματα αυτά δεν υπηρετούσαν την πολιτική μεγαλείου του Ιουστινιανού. Στα χρόνια της βασιλείας του μεγάλες συμφορές έπληξαν την Αυτοκρατορία, όπως ο τεράστιος λοιμός του 542 και οι αλλεπάλληλοι σεισμοί που ισοπέδωσαν πόλεις, χωριά, οχυρά. Η ανοικοδόμηση έδινε εργασία στα θύματα της συμφοράς.
 
   Τέλος, με την κατασκευή της "Μεγάλης Εκκλησίας" (532-537), της Α γ ί α ς   Σ ο φ ί α ς (ο δεύτερος ναός ναός είχε πυρποληθεί κατά τη Στάση του Νίκα), διαμορφώθηκε το βυζαντινό ύφος στη ναϊκή αρχιτεκτονική, στη ψηφιδογραφία και στη γλυπτική. Δείγματα αυτής της υψηλής τέχνης έχουμε στους ναούς της Θεσσαλονίκης, στο Σινά και στα υπέροχα ψηφιδωτά της Ραβέννας (Άγιος Βιτάλιος, Άγιος Απολλινάριος). Παράλληλα, αναπτύσσεται και η μικροτεχνία, που θα δώσει έξοχα δείγματα καλαισθησίας. Ο πυρετός της εργοποιίας συνείχε τον Ιουστινιανό σε όλη τη μακρά του βασιλεία. "Για τον εαυτό του δεν εφρόντιζε καθόλου. Ζούσε διαρκώς απορροφημένος από τη σκέψη των μεγάλων έργων", γράφει ο κορυφαίος των Γερμανών ιστορικών Λεοπόλδος φον Ράνκε.



ΤΕΛΟΣ Γ' ΜΕΡΟΥΣ...




Πέμπτη, 9 Ιουνίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ...ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΚΑΡΓΑΚΟΣ

''Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ''
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
ΩΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ
Σαράντος Ι. Καργάκος
ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ι. ΣΙΔΕΡΗΣ



ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ
ΟΙ ΠΡΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕΣ

Λέων Α' (457 - 474) - Εκστρατεία κατά των Βανδάλων

   Η μορφή εκείνη που καθορίζει εν πολλοίς τις τύχες της Αυτοκρατορίας της Ανατολής είναι ο αλανικής καταγωγής στρατηγός Ά σ π α ρ. Το φαινόμενο της κυριαρχίας βαρβάρων στο στρατό της Αυτοκρατορίας είχε επεκταθεί και στην Ανατολή. Τόσον ο Άσπαρ, όσο και ο πατέρας του Α ρ δ ε β ο ύ ρ, αλλά και ο πάππος του, Άσπαρ και αυτός, είχαν τη διεύθυνση του αυτοκρατορικού στρατού. Ο δεύτερος Άσπαρ είχε και πολιτικές φιλοδοξίες. Με το να είναι αρχηγός της αυτοκρατορικής φρουράς, την οποία αποτελούσαν βάρβαροι, ήταν ουσιαστικά κύριος της ΚΠόλεως. Όταν, λοιπόν, το 457 πέθανε ο Μ α ρ κ ι α ν ό ς, φρόντισε να ανεβάσει στο θρόνο έναν παλαιό χιλίαρχο, τον Λ έ ο ν τ α από τη Θράκη, τον οποίο είχε κάνει επόπτη των κτημάτων του, θέλοντας μέσω αυτού να ασκεί αυτός ''εκ του αφανούς'' την εξουσία. Ο Λέων, παρά την ταπεινή του καταγωγή, υπήρξε ηγεμόνας συνετός και αξιοπρεπής. Τον πρώτο καιρό από ευγνωμοσύνη εμπιστεύθηκε στον Άσπαρ την ανώτατη στρατιωτική διοίκηση και στον γυιό του Άσπαρ, τον Αρδεβούρ, τη διοίκηση του στρατού της Ανατολής. Και στον νεώτερο γυιό του Άσπαρ, τον Π α τ ρ ί κ ι ο, απένειμε τον τίτλο του καίσαρος.
   Η εύνοια αυτή προς τον οικογένεια του Άσπαρ δεν κράτησε πολύ. Άλλωστε, από καιρό μέσα στην ΚΠολη είχε εμφανισθεί μία αντίδραση προς τον ''εκγερμανισμό'' του στρατού που επεκτείνονταν και στην διοίκηση. Τόσον η αντίδραση αυτή όσο και το αίσθημα αξιοπρέπειας που επέβαλλε το αυτοκρατορικό αξίωμα ώθησαν τον Λέοντα στην απόφαση να περιορίσει τον Άσπαρ και τους γυιούς του στα καθήκοντά τους και παράλληλα άρχισε να δημιουργεί ειδικά τάγματα στρατού από ορεινούς άντρες της Ισαυρίας, τους οποίους έθεσε υπό τη διοίκηση του στρατηγού Τ ρ α σ κ α λ ι σ α ί ο υ, που μετονομάσθηκε σε Ζ ή ν ω ν και τον οποίο ενύμφευσε με την κόρη του Αριάδνη (459).

    Κατόπιν τούτου ο Άσπαρ άρχισε να συνομωτεί εναντίον του Λέοντα και να προσπαθεί με κάθε τρόπο να υπονομεύσει το κύρος και την εξουσία του. Την ευκαιρία αυτή προσέφερε μία νέα φάση του βανδαλικού πολέμου. Οι Βάνδαλοι, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, συνέχιζαν τις επιδρομές τους στην Ιταλία. Ο τότε αυτοκράτορας Α ν θ έ μ ι ο ς, του οποίου ο γυιός είχε νυμφευθεί τη κόρη του Λέοντος, ζήτησε τη συνδρομή της ΚΠόλεως. Ο Λέων, επειδή άλλωστε οι Βάνδαλοι έπλητταν και τις δικές του περιοχές, συγκρότησε την πιο μεγάλη ναυτική επιχείρηση εναντίον των Βανδάλων. Συγκρότησε ένα στόλο αποτελούμενο από 1.113 πλοία και ανέθεσε την επιχείρηση στον Β α σ ι λ ί σ κ ο, αδελφό της βασίλισσας Βηρίνας. Στα πλοία αυτά επέβαιναν 100.000 άντρες. Στρατιωτικός σύμβουλος του Βασιλίσκου διορίστηκε ο Άσπαρ. Ο στόλος, χάρη στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, έφθασε γρήγορα και χωρίς απώλειες στις αφρικανικές ακτές και μία δύναμη 10.000 αντρών απείχε περί τα 50χλμ. από την Κ α ρ χ η δ ό ν α. Ο Γιζέριχος, σε αδυναμία να αναμετρηθεί με οργανωμένο τακτικό στρατό, ζήτησε πενθήμερη ανακωχή. Ο Βασιλίσκος συναίνεσε διότι δελεάστηκε από τα πλούσια δώρα του Γιζέριχου, αλλά πιθανόν και από τις κακές υποδείξεις του Άσπαρ.
   Στο διάστημα αυτό ο πανούργος Βάνδαλος αρχηγός επιβίβασε στα πλοία το στρατό του, μετέτρεψε ορισμένα από τα πλοία σε πυρπολικά και αιφνιδιαστικά, όταν έπνευσε ο κατάλληλος άνεμος, εξαπέλυσε πρώτα τα πυρπολικά του κατά των αγκυροβολημένων στο Μερκούριο βυζαντινών πλοίων. Αυτά σκόρπισαν από τη σύγχυση και τον πανικό που επέτρεψε στον υπόλοιπο βανδαλικό στόλο να εισέλθει στο αγκυροβόλιο και να βυθίσει ή αιχμαλωτίσει όλον σχεδόν τον γιγάντιο αυτοκρατορικό στόλο. Ο Βασιλίσκος, ωστόσο, κατόρθωσε να γλιτώσει και να φθάσει με λίγους ακολούθους στην ΚΠολη. Λόγω του κύματος οργής που δονούσε την Βασιλεύουσα, ο Βασιλίσκος έντρομος κατέφυγε ικέτης στο ναό της Αγίας Σοφίας. Η αδελφή του, η Βασίλισσα Βηρίνα, κατόρθωσε με επιδεξιότητα να μεταπείσει τον σύζυγό της, ρίχνοντας το βάρος της αποτυχίας στον Άσπαρ, ο οποίος είχε προσκολληθεί στον Βασιλίσκο ως σύμβουλός του.

   Έτσι ο Βασιλίσκος έλαβε χάρη, αλλά έκτοτε περιέπεσε σε αφάνεια, για να εμφανισθεί ξανά τον Φεβρουάριο του 476, όταν στασίασε εναντίον του νέου αυτοκράτορα Ζήνωνος, τον οποίο μάλιστα κατόρθωσε να καθαιρέσει. Όμως, μετά από ένα έτος ο Ζήνων επανήλθε, ανέτρεψε τον σφετεριστή, ο οποίος για δεύτερη φορά είχε καταφύγει στο ναό της Αγίας Σοφίας. Τούτη τη φορά, όμως, συνελήφθησαν και αυτός και η οικογένειά του και μεταφέρθηκαν στην Κ α π π α δ ο κ ί α, κλείσθηκαν γυμνοί και χωρίς τροφή σ' έναν πύργο και αφέθηκαν να πεθάνουν από το ψύχος και την πείνα.
   Αλλά και η τύχη του Άσπαρ δεν υπήρξε καλύτερη. Ο Λέων, παρά την αποτυχία του Βασιλίσκου, δεν απογοητεύθηκε. Οργάνωσε νέες δυνάμεις, που υπό την ηγεσία των στρατηγών Η ρ α κ λ ε ί ο υ και Μ ά ρ σ ο υ έσπευσαν στην Αφρική και υποχρέωσαν τον Γιζέριχο να συνθηκολογήσει. Ύστερ' από αυτό, ενισχυμένος ο Λέων, συγκέντρωσε γύρω από αυτό αφοσιωμένα τμήματα στρατού και προέβη σε εξόντωση του Άσπαρ και των γυιών του. Τότε τα τμήματα των Γότθων, που υπηρετούσαν στον Βυζαντινό στρατό, υπό την ηγεσία του Θ ε ο δ ω ρ ί χ ο υ και του Ό σ τ ρ υ ο ς, ξεσηκώθηκαν και επιτέθηκαν εναντίον του παλατιού. Οι αυτοκρατορικές δυνάμεις κατόρθωσαν να τους αναχαιτίσουν και να τους προξενήσουν μεγάλες απώλειες. Οι Γότθοι εξήλθαν στην ύπαιθρο και προξενούσαν μεγάλες καταστροφές, αλλ' όταν έκαναν νέα απόπειρα να καταλάβουν την πρωτεύουσα απέτυχαν και πάλι. Ο Λέων, αφού έδωσε στον Θεοδώριχο τον τίτλο του υπάτου και 2.000 λίτρες χρυσού, τον έστρεψε προς την Ιταλία. Τη δράση του την έχουμε ήδη παρακολουθήσει σε προηγούμενο κεφάλαιο. Εδώ μένει να σημειώσουμε πως ενώ στη Δύση παρατηρείται μιά ''γερμανοποίηση'' του Ρωμαϊκού κράτους - που είναι φάντασμα κράτους -, στην Ανατολή αντίθετα παρατηρείται μία ''απογερμανοποίηση''. Η Αυτοκρατορία της ΚΠόλεως στηρίζεται περισσότερο στο θρακικό, ελλαδικό και γενικώτερα μικρασιατικό πληθυσμιακό δυναμικό. Όπως επισημαίνουμε σε άλλη σελίδα, υπάρχει μία πρώτη ελληνική αντίσταση στην γερμανική πλημμηρίδα. Η καθηγήτρια Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου είναι επ' αυτού κατηγορηματική :
                                      '' Η εχθρική παρουσία των Γότθων εις την Χερσόνησον του Αίμου
                                         περιλαμβανομένου και του ελληνικού χώρου, η κατάληψις 
                                        ανωτάτων πολιτικών προ πάντων δε στρατιωτικών θέσεων υπό
                                        των Γότθων συνήγειρεν (=ξεσήκωσε) εξέχοντας της εποχής
                                        πολιτικούς και εκκλησιαστικούς ηγέτας, πιστούς της ελληνικής
                                        πνευματικής και πολιτικής παραδόσεως, πεποιθότας (=οι οποίοι
                                        είχαν πίστη) εις την υπεροχήν του Ελληνισμού έναντι του 
                                       εισβαλόντος πανταχού βαρβαρικού στοιχείου. Ούτως
                                       εδημιουγήθη α ν τ ι γ ε ρ μ α ν ι κ ό ν κόμμα, κύριος θεωρητικός 
                                       του οποίου υπήρξε ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Σ υ ν έ σ ι ο ς, 
                                        επίσκοπος της κυρηναϊκής Πτολεμαίδας''.
                                     
                                    
                


Ζήνων Α' (474-491)-
Ίσαυροι

    Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, ο Λέων Α', μη έχοντας εμπιστοσύνη στον Άσπαρ και στους Γότθους, άρχισε να σχηματίζει στρατό από την πολεμική φυλή των Ισαύρων, που είχαν από πολλού εξελληνισθεί και εκχριστιανισθεί. Οι Ίσαυροι κατοικούσαν στις ΝΑ περιοχές της Μικράς Ασίας, ανάμεσα στην Κιλικία και στην Παμφυλία, σχεδόν απέναντι από την Κύπρο. Ήταν πληθυσμός τραχύς και πολεμικός και είχαν αναδείξει αξιόλογους πολεμιστές αρχηγούς. Σε αυτούς, λοιπόν, ο Λέων εμπιστεύθηκε τη φύλαξη του παλατιού και της πρωτεύουσας, τον δε αρχηγό τους τον Ζήνωνα, τον ανέβασε στο αξίωμα του πατρικίου και τον έκανε γαμπρό του. Χάρη στους Ίσαυρους απέτυχε το εγχείρημα του Άσπαρ να καταλάβει το θρόνο, κάτι που πιθανώς θα είχε ως συνέπεια τον εκγερμανισμό και της Ανατολικής Αυτοκρατορίας.
   Ο Ζήνων συνειδητοποίησε πρώτος την ανάγκη δημιουργίας ενός οιονεί εθνικού στρατού, αποτελούμενου από εντοπίους, ώστε να υπάρχει στους μαχητές όχι μόνον αίσθημα θρησκείας αλλά και πατρίδας. Το ελληνικό στοιχείο, αυτό που κυρίως είχε στα χέρια του τον έλεγχο της οικονομίας και της παιδείας και το οποίο σταδιακά κατακτούσε και τη διοίκηση, ανησυχούσε για την εκ των ένδον κατάληψη του κράτους από τους πολυώνυμους βαρβάρους που μονοπωλούσαν τα στρατιωτικά αξιώματα και, όπως στην περίπτωση του Άσπαρ, είχαν βλέψεις και επί του θρόνου. Είναι τολμηρό να μιλήσει κανείς για ε θ ν ι κ ή  α ν τ ί σ τ α σ η εκείνη την εποχή, αλλά η αντίδραση σε πρωτογενές εθνικό επίπεδο είναι εμφανής. Από την άποψη αυτή η βασιλεία του Ζήνωνος υπήρξε καθοριστική για την μορφή που έλαβε το κράτος στη μετέπειτα εξέλιξή του. Βέβαια η αρνητική διάθεση έναντι των Γερμανών είχε εκφραστεί ήδη από τον Λέοντα Α', που πρώτος αυτός ανέθεσε στον Ζήνωνα να στρατολογήσει εντοπίους έτσι που επί της δικής του βασιλείας ο λεγόμενος βυζαντινός στρατός να προσλάβει έναν ιθαγενή χαρακτήρα. Ακόμη και οι παραδοσιακοί στρατιωτικοί όροι άρχισαν να ελληνοποιούνται.

  Η άνοδος του Ζήνωνος στο θρόνο δεν ήταν ευχερής. Αντιδρούσε η βασίλισσα Βηρίνα. Αλλά οι αντιδράσεις κάμφθηκαν χάρη στο σθένος της συζύγου του Αριάδνης, η οποία του παραστάθηκε και πέτυχε τούτο το καινοφανές : η στέψη του Ζήνωνος να γίνει στον ιππόδρομο, ώστε να έχει και το στοιχείο της λαϊκής αναγνωρίσεως. Η φιλόδοξη Βηρίνα δεν απογοητεύτηκε στην προσπάθειά της να κατεβάσει τον γαμπρό της από τον θρόνο, προκειμένου να ανεβάσει τον ευνοούμενό της μάγιστρο Π α τ ρ ί κ ι ο με τον οποίο, παρά την ηλικία της, διατηρούσε ερωτικές σχέσεις. Στόχος της, αφού εκδιώξει τον γαμπρό της, ήταν να ανεβάσει στο θρόνο τον εραστή της, κρατώντας για τον εαυτό της τον ρόλο της συναυτοκράτειρας. Εκμεταλλεύθηκε, λοιπόν, επιτηδείως τη δυσφορία του λαού που ήταν έντονη λόγω των φορολογικών βαρών και, αφού διέσπειρε σε βάρος του Ζήνωνος διάφορες συκοφαντίες, υπονόμευσε το κύρος του. Ο Ζήνων, απομονωμένος, αναγκάσθηκε με τη σύζυγό του Αριάδνη να καταφύγουν στην Ισαυρία. Τον θρόνο όμως δεν μπόρεσαν να τον σφετεριστούν η Βηρίνα και ο εραστής της, διότι πρόλαβε και τον κατέλαβε ο αδελφός της Βασιλίσκος, αυτός που οδήγησε σε καταστροφή τον βυζαντινό στόλο και στρατό στην επιχείρηση κατά των Βανδάλων.
   Οι περιπλοκές σχετικά με την διεκδίκηση του θρόνου, συνεχίζονται. Ο Βασιλίσκος σκότωσε τον εραστή της αδελφής του τον Πατρίκιο και ακολούθως προσέβαλε σκαιότατα τον ανεψιό του Αρμάτο, που ήταν εραστής της δικής του συζύγου, της Ζηνωνίδος. Αλλ' ο Αρμάτος, άτομο εγωπαθές, είχε τη διεύθυνση του στρατού και θέλοντας να εκδικηθεί, με τη βοήθεια της Βηρίνας που είχε κι αυτή στραφεί κατά του αδελφού της, ανέτρεψε τον Βασιλίσκο κι έτσι μπόρεσε ο Ζήνων να επανέλθει στο θρόνο. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, η τιμωρία του Βασιλίσκου, της συζύγου του Ζηνωνίδος και των τέκνων του υπήρξε σκληρή. Τα πράγματα, όμως, δεν ηρέμησαν. Η φιλοδοξία της Βήρινας ήταν ακατασίγαστη. Τούτη τη φορά το μένος της στράφηκε εναντίον του Ί λ λ ο υ, ενός Ισαύρου στρατηγού, ο οποίος υπέδειξε στον ομόφυλό του αυτοκράτορα πως αν δεν διωχθεί από το παλάτι η Βήρινα, το κράτος δε θα βρει ησυχία.

   Παρόλο που ο Ζήνων ήταν διστακτικός στο να φανεί σκληρός έναντι της πεθεράς του, για να μη λυπήσει τη σύζυγό του Αριάδνη, ο Ίλλος πέτυχε την απομάκρυνση της Βηρίνας από το παλάτι. Έτσι αυξήθηκε η δική του δύναμη μέσα στο αυτοκρατορικό περιβάλλον. Αυτό, όμως, προκάλεσε την οργή της Βηρίνας, η οποία άρχισε να τον αντιπολιτεύεται. Και τότε ο Ίλλος κατέφυγε στην Ισαυρία, όπου είχε εξοριστεί η Βηρίνα, και συμμάχησε μαζί της για να σχηματίσουν μέτωπο κατά του Ζήνωνος. Το κράτος χωρίστηκε στα δύο : η ηλικιωμένη πλέον Βηρίνα και ο όντως γενναίος στρατιωτικός Ίλλος με κέντρο την Ισαυρία δημιούργησαν μιά δική τους επικράτεια και σχημάτισαν μία τρομακτική δύναμη 70.000 αντρών και άρχισαν να πολεμούν με τον αυτοκρατορικό στρατό. Στη διάρκεια των πολέμων αυτών η Βηρίνα πέθανε, ενώ ο Ίλλος αιχμαλωτίστηκε και εκτελέστηκε. Ωστόσο, οι συγκρούσεις αυτές που κράτησαν χρόνια, έφθειραν εσωτερικά την Αυτοκρατορία, σε μιά στιγμή που συνέβαιναν εκτός των ορίων της συγκλονιστικά γεγονότα.

[...]                                                                                                                                                  [...]

Αναστάσιος Α' (491 - 518)

   Με τον Αναστάσιο (έφερε και την ονομασία ''Δίκορος'', διότι οι κόρες των ματιών του, όπως και του Μ. Αλεξάνδρου, είχαν διαφορετικό χρωματισμό. Για τον σπουδαίο αυτόν αυτοκράτορα έχουν γράψει ο Κεδρηνός, ο Προκόπιος, ο Πρισκιανός κ.α.), καθώς με αυτόν εγκαταλείπουμε την μεταβατική και ρευστή περίοδο του 5ου αι. και εισερχόμαστε στον πιο συμπαγή σε χαρακτηριστικά 6ον αι., αρχίζει η μεγάλη σειρά των αυτοκρατόρων με τα κατ' εξοχήν ''βυζαντινά'' χαρακτηριστικά. Επί πλέον, από άποψη αξίας είναι η πιο σημαίνουσα μετά τον Θ ε ο δ ό σ ι ο Α' προσωπικότητα που ανήλθε στο θρόνο της ΚΠόλεως. Ήταν γόνος ταπεινής οικογενείας, γεννήθηκε το 431 στο Δ υ ρ ρ ά χ ι ο της Ηπείρου. Εισήλθε στην υπηρεσία του παλατιού και επί Ζήνωνος έγινε υπάλληλος της Συγκλήτου (σιλεντιάριος < silentiarius. Οι Σιλεντιάριοι ήταν αυλικοί επιφορτισμένοι με την τήρηση της ευταξίας, της ησυχίας, της σιωπής κατά τις αυλικές συνάξεις και θρησκευτικές λειτουργίες. Αργότερα έγιναν οι ''εξ απορρήτων'', δηλαδή μυστικοσύμβουλοι του αυτοκράτορα. Διάσημος είναι ο Παύλος Σιλεντιάριος). Διακρίθηκε για την εντιμότητα και ακεραιτότητα του χαρακτήρα του και για τις πολλές ικανότητές του, κυρίως στον οικονομικό τομέα.
   Όταν στις 9 Απριλίου πέθανε ο Ζήνων, η Αριάδνη πέτυχε επιδεξίως να παραμερισθεί ο αδελφός του Ζήνωνος Λ ο γ γ ί ν ο ς και η Σύγκλητος μαζί και ο στρατός να ανακηρύξουν αυτοκράτορα τον Αναστάσιο, που είναι ο πρώτος μη στρατιωτικός εστεμμένος. Αντίθετος στη στέψη του Αναστασίου ήταν ο πατριάρχης Ε υ τ ύ χ ι ο ς, διότι είχε την υποψία ότι ο Αναστάσιος ήταν οπαδός της διδασκαλίας του μονοφυσίτη Ευτυχούς. Προκειμένου να δώσει την γραπτή ομολογία ότι, πρώτον, θα αναγνώριζε τις αποφάσεις της Συνόδου της Χαλκηδόνος και, δεύτερον, ότι δεν θα προέβαινε σε καμμία θρησκευτική αλλαγή ή μεταβολή. Ύστερα από την ομολογία αυτή, ο πατριάρχης συναίνεσε στη στέψη του Αναστασίου, ο οποίος λίγες ημέρες μετά νυμφεύθηκε την χήρα του Ζήνωνος Αριάδνη. Ο λαός, όταν ο Αναστάσιος εμφανίστηκε στον ιππόδρομο, τον δέχτηκε με ενθουσιώδεις επευφημίες και του απηύθυνε τον ακόλουθο ευχετήριο χαιρετισμό : "Ως έζησας, ούτω και βασίλευσον, δέσποτα" (=Δέσποτα, όπως έζησες, έτσι άσκησε και τα βασιλικά σου καθήκοντα).

  Κατά το έτος της στέψης του, ο Αναστάσιος ήταν 60 ετών, ηλικία μεγάλη για την εποχή εκείνη. Τα προβλήματα του κράτους πολλά. Ο Αναστάσιος, παρά το βάρος των χρόνων, εργάστηκε σκληρά. Κατά πρώτον, είχε να αντιπαλαίσει προς τον Λογγίνο και τους Ισαύρους που τον περιστοίχιζαν. Εξόρισε τον Λογγίνο στην Αλεξάνδρεια και απομάκρυνε τους Ισαύρους από την πρωτεύουσα. Αυτοί, όμως, επαναστάτησαν κατά του αυτοκράτορα υπό την ηγεσία κάποιου Λ ι γ γ ί ν ι ο υ. Τη στάση αυτή ο Αναστάσιος κατόρθωσε να περιστείλει χάρη σε δύο στρατηγούς, τον Ι ω ά ν ν η τον Σ κ ύ θ η και τον Ι ω ά ν ν η τον Κ υ ρ τ ό (497).
    Ακολούθησε πόλεμος κατά των τότε πρωτοεμφανιζομένων Βουλγάρων, οι οποίοι, κατά τα έτη 493, 499 και 502, άρχισαν να διενεργούν στις βαλκανικές περιοχές επιδρομές, τις οποίες ο Αναστάσιος κατόρθωσε να αναχαιτίσει. Επανεμφανίστηκαν, όμως, το 502 οι Πέρσες και στις ανατολικές περιοχές της Αυτοκρατορίας άρχισε νέος πόλεμος που κράτησε επί τετραετία (502-506). Ο πόλεμος έληξε με μία συνθήκη βάσει της οποίας οι Πέρσες θα έπαιρναν ένα τεράστιο χρηματικό ποσό, αλλά θα επέδιδαν όλες τις ασιατικές περιοχές που είχαν αποσπάσει. Τότε επίσης εμφανίζονται ως απειλή και οι σκηνίτες Άραβες της ερήμου, που είχαν ερημώσει όλες τις εύφορες περιοχές στον Ευφράτη. Ο στρατηγός Ε υ γ έ ν ι ο ς κατόρθωσε το 498 να τους υποτάξει. Δεν έλειψαν, όμως, από τον κατάλογο των επιδρομών και οι Ούννοι που, παρότι διασκορπισμένοι, έκαναν δύο επιδρομές το 511 και το 515, αλλά ο Αναστάσιος κατόρθωσε να τις αντιμετωπίσει.
   Όλα αυτά τα επιδρομικά κύματα έκαναν τον Αναστάσιο να εφαρμόσει μία αξιόλογη αμυντική πολιτική. Κατά πρώτον, οχύρωσε τη Θ ε ο δ ο σ ι ο ύ π ο λ η, που είχε κτιστεί κοντά στο Ερζερούμ, ίδρυσε σε επίκαιρο στρατηγικό σημείο το φρούριο Δ ά ρ α ς και παράλληλα άρχισε να περιβάλλει με τείχος την Μ ε λ ι τ η ν ή (Αρχαία πόλη της Αρμενίας, η σημερινή Μαλάτια. Κατά τον Πλίνιο, την πόλη ίδρυσε η θρυλική βασίλισσα Σεμίραμις. Επί Κωνσταντίνου Ε' Κοπρώνυμου η πόλη, που ήταν καλλώπισμα των Αρμενίων και των Ελλήνων, περιήλθε στα χέρια των Αράβων οι οποίοι κατέστρεψαν όλα τα μνημεία της και τους κατοίκους, Έλληνες και Αρμενίους, απέστειλαν στην ΚΠολη), που η στρατιωτική σημασία της υπήρξε σημαντική. Ακόμη υπήρξε ο τρίτος αυτοκράτορας που μερίμνησε για την αμυντική θωράκιση της πρωτεύουσας. Στα προηγούμενα τείχη του Μ. Κωνσταντίνου και του Θεοδοσίου Β' προσέθεσε και το δικό του τείχος, το λεγόμενο Αναστασιανό, που είχε ύψος 5.84μ., πλάτος 20 πόδια και μήκος 23 χλμ. (2.420 στάδια). Το τείχος, που για να το περιπατήσει κανείς χρειαζόταν ένα διήμερο, ξεκινούσε από την Συληβρία της Προποντίδος κι έφθανε ως την πόλη των Δέρκων του Εύξεινου Πόντου. Τα τείχη αυτά, λόγω φθορών που υπέστησαν από επιδρομείς, επισκευάστηκαν αργότερα από τον Ιουστινιανό και μερικώς είχαν διασωθεί ως τον νεώτερο καιρό. Επίσης ο Α. Γ. Πασπάτης στον Αναστάσιο αποδίδει τη θεμελίωση των ανακτόρων των Β λ α χ ε ρ ν ώ ν.

  Μέσα στη γενικότερη πολιτική του κατευνασμού που εφάρμοσε ο Αναστάσιος, εντάσσεται και η σύναψη συνθήκης με τον Θεοδώριχο και μία απόπειρα εξομαλύνσεως των σχέσεων με τη δυτική Εκκλησία, αλλά οι συνομιλίες που άρχισαν με τον πάπα Ο ρ μ ί σ δ α διακόπηκαν. Ωστόσο, οι θρησκευτικές ταραχές δεν έλειψαν, κάτι που παρά λίγο να τον φέρει στην παραίτηση. Όταν δηλαδή ο Αναστάσιος επέτρεψε στους λεγόμενος Α κ ε φ ά λ ο υ ς, μία μερίδα μονοφυσιτών, να προσθέσουν στο Τρισάγιο τη φράση "ο σταυρωθείς δι' ημάς", η ενέργεια αυτή προκάλεσε την εξέγερση των ορθοδόξων, ειδικά των λεγομένων Ακοιμήτων. Αυτή, όμως, η αντίδραση προκάλεσε τόσο μεγάλη θλίψη και απογοήτευση στον Αναστάσιο, ώστε να παρουσιαστεί στον ιππόδρομο χωρίς το αυτοκρατορικό στέμμα και να δηλώσει ενώπιον του λαού την παραίτησή του. Ο λαός συγκλονίστηκε από την εικόνα του αυτοκράτορα, γαλήνεψε και με τη σεβαστική στάση του έκανε τον Αναστάσιο να ματαιώσει την παραίτησή του.
   Αλλά οι θρησκευτικές διχόνοιες ανάμεσα στους ορθόδοξους και στους μονοφυσίτες συνεχίστηκαν, τώρα σε επίπεδο πολεμικό. Ο Αναστάσιος είχε ταχθεί υπέρ των τελευταίων και τότε ως προστάτης των ορθόδοξων εμφανίζεται ο εγγονός του Άσπαρ Β ι τ α λ ι α ν ό ς που είχε την υποστήριξη του Μ α κ ε δ ό ν ι ο υ, πρώην πατριάρχη ΚΠόλεως που είχε εκδιωχθεί από την πρωτεύουσα. Σε πρώτη φάση ο Βιταλιανός, επικεφαλής 60.000 αντρών, συνέτριψε τα αυτοκρατορικά στρατεύματα και υποχρέωσε τον Αναστάσιο να συνθηκολογήσει, να αναγνωρίσει τις αποφάσεις της Συνόδου της Χαλκηδόνος και να αποκαταστήσει τους ορθόδοξους επισκόπους. Επί πλέον ο Αναστάσιος υποχρεώθηκε να προσφέρει στον Βιταλιανό μεγάλο χρηματικό ποσό. Αλλά μετά από τέσσερα χρόνια το 518 ο Βιταλιανός επανήλθε, κατέλαβε τον λιμένα Σωσθένιο και απείλησε την ΚΠολη. Ο Αναστάσιος ήταν υπέργηρος (αν γεννήθηκε το 431 ήταν τότε 85 ετών) και τη διεύθυνση των πραγμάτων είχε αναλάβει ως ύπατος ο ικανός πολιτικός Μ α ρ ί ν ο ς.
   Ο Μαρίνος αυτός, ένας από τους ικανώτερους συνεργάτες του Αναστασίου, είναι μία από τις σπουδαίες αλλά αγνοημένες φυσιογνωμίες του Βυζαντίου. Καταγόταν από τη Συρία και χάρη στην προσωπική του αξία είχε φθάσει ως το αξίωμα του υπάτου. Φαίνεται πως είχε μελετήσει το έργο του συνονόματου πλατωνικού φιλόσοφου Μαρίνου "Βίος του Πρόκλου", ο οποίος Πρόκλος είχε - τουλάχιστον εν σπέρματι - συλλάβει την κατασκευή του βυζαντινού "υπερόπλου" που έμεινε γνωστό ως "Υγρό Πυρ". Διότι, αν λάβουμε υπόψη τις μαρτυρίες των χρονογράφων, χάρη σ' ένα "μίγμα λεπτόν" (Ζωναράς) μπόρεσε και απέκρουσε τον Βιταλιανό. Γράφει σχετικά η καθηγήτρια Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου : "Παρουσιάζει ενδιαφέρον η πληροφορία των χρονογράφων, βεβαιούντων ότι ότε η Κωνσταντινούπολις ηπειλήθη υπό του ναυτικού των επαναστατών, συνέβαλεν αποφασιστικώς εις την νίκην διά των τεχνικών του γνώσεων ο Αθηναίος φιλόσοφος Πρόκλος. Πρωταγωνιστούν πρόσωπον υπήρξε πάλιν ο Μαρίνος, όστις κατά τας οδηγίας του Πρόκλου εχρησιμοποίησε θείον άπυρον και κατέκαυσε τα πλοία του Βιταλιανού" ("Βυζαντινή Ιστορία", Α' μέρος, σσ. 235-236).

   Ωστόσο, η μεγάλη δόξα του Αναστασίου δεν είναι το πολεμικό αλλά το διοικητικό και κυρίως το οικονομικό του έργο. Ο Προκόπιος γράφει γι' αυτόν ότι "ουδέν έπραττεν ανεπισκέπτως". Δεν έπραττε τίποτε χωρίς να το έχει σκεφθεί. Και το πιο - κατ' εμέ - σημαντικό : ο Προκόπιος τον χαρακτηρίζει ως τον "προνοητικώτατον άμα και οικονομικώτατον πάντων αυτοκρατόρων". Παρόλο που κατάργησε τον φόρο του χρυσαργύρου, για να ανακουφίσει το λαό από επαχθή οικονομικά βάρη, κατόρθωσε χάρη στην περιστολή των δαπανών της Αυλής - κυρίως -, να αφήσει πεθαίνοντας στο δημόσιο ταμείο 320.000 λίβρες χρυσού. Είναι ίσως ο μοναδικός αυτοκράτορας που άφησε πεθαίνοντας πλεόνασμα.
   Αλλ' ο Αναστάσιος έχει και αξιόλογο νομοθετικό έργο. Ο λεγόμενος "Αναστασιανός νόμος", που εκδόθηκε το 506 και ρυθμίζει σχέσεις αγοραπωλησιών, παρά τις ασάφειες που περιέχει, ίσχυσε μέχρι τις αρχές του 20ου αι. Καταργήθηκε μόλις το 1911 !! Άλλες διατάξεις του Αναστασιανού νόμου αφορούν στο ιδιωτικό και δημόσιο δίκαιο, ακόμη και σε στρατιωτικά ζητήματα. Γενικά, αν δεν υπήρχαν οι έντονες θρησκευτικές αντιθέσεις που υπέκρυπταν άλλες βαθύτερες αντιθέσεις, το έργο του Αναστασίου θα είχε αποδώσει πλουσιώτερους καρπούς, χωρίς αυτό να σημαίνει πως αυτό που πέτυχε ήταν μικρό. Είναι σωστό αυτό που καταπληκτικά γράφει γι' αυτόν ο Κορδάτος :"Αν και ο Αναστάσιος δεν μπόρεσε να φέρει την οριστική ησυχία μέσα στην Εκκλησία, διότι οι δογματικές αμάχες έκρυβαν πολιτικές και φυλετικές αντιθέσεις, όμως η διακυβέρνηση του Βυζαντίου στα χρόνια του σημείωσε εποχή, γιατί μπήκαν οι βάσεις που προετοίμασαν το έδαφος για τις μεταρρυθμίσεις και την πολιτική του Ιουστινιανού".

ΤΕΛΟΣ Β' ΜΕΡΟΥΣ...